Final Statement

Samen met enkele van mijn collega’s bediscussieerde ik gedurende enkele maanden onze ideeën in een blog met als thema de stelling: “Ouderen gebruiken graag nieuwe technologieën als dit hun leven kan vergemakkelijken (The elderly are eager to use technology that will facilitate their lives)”. In dit document geef ik een overzicht van deze discussie en licht ik mijn uiteindelijke conclusies hierover toe. Hierbij geef ik een gefundeerd antwoord in verband met de centrale stelling.

De centrale stelling van de blog kan worden verdeeld in meerdere delen die elk een deel van de discussie belichten.

Technology

Wat verstaan we onder technologie? Technologie kan zeer gevarieerd opgevat worden. We kunnen het hebben over een compleet nieuwe technologie zoals een exoskeleton of over een nieuwe manier van omgaan met al aangeleerde technologieën zoals sociale netwerken op een computer. Vergeten we echter niet dat technologie ook minder hoogdravend kan zijn. Een gewone stang waarmee ouderen veilig uit hun bad kunnen opstaan, is ook een technologie die ouderen het leven vergemakkelijkt.

Nieuwe technologie hoeft ook niet a priori moeilijker te zijn in gebruik. Zo wordt vaak van de I-phone en I-pad beweerd dat zelfs een baby ermee kan omgaan. Hoewel dit een lichte overdrijving is, merken we toch op dat deze toestellen zeer gebruiksvriendelijk zijn. In de technologie kan ook het concept “ubiquity” (letterlijk vertaald alomtegenwoordigheid) toegepast worden. Dit concept houdt in dat de technologie in de omgeving opgaat zodat deze niet meer te herkennen is als technologie en voor de ouderen ook geen probleem meer kan vormen.

Eager

In welke mate zijn de ouderen geneigd om nieuwe technologieën te gebruiken? Dit is één van de basisvragen die we ons gesteld hebben in onze blog. Via een enquête hadden we al een goed idee van het standpunt van een aantal ouderen in Leuven ten opzichte van nieuwe technologie. Uit de antwoorden bleek dat de meeste ouderen eerder gereserveerd waren tegenover nieuwe technologie, in het bijzonder internet en gsm. Toch beweerde een groot deel van de ondervraagden dat ze nieuwe medische technologie zouden toelaten als dit hun leven sterk genoeg zou verbeteren. De hoofdredenen voor hun gereserveerdheid waren de hoge kostprijs of de vrees voor de aantasting van hun sociaal leven. En dit laatste is voor ouderen zeer kostbaar.

Hierna hebben we de vraag verder uitgespit of ouderen geneigd zijn om nieuwe technologieën te gebruiken. We deden dit aan de hand van enkele casussen.

Het bleek niet zo evident om zomaar te stellen dat de ouderen al dan niet graag nieuwe technologieën gebruiken. Er waren een aantal casussen waarbij de ouderen de technologie niet gebruikten ondanks het feit dat ze over de technologie beschikten. Eén voorbeeld hiervan was het val alarm, waarvan bleek dat 80% van de ouderen deze niet gebruikten hoewel ze er wel één in huis hadden. Er waren echter ook gevallen waarbij de ouderen de nieuwe technologie omarmden en gebruikten voor doeleinden waar de ontwerpers nog niet eens aan gedacht hadden. Een voorbeeld hiervan was Aibo. Deze robothond was aan enkele ouderen gegeven om te onderzoeken hoe ze met deze technologie om zouden gaan. Al snel bleek dat de ouderen totaal verknocht waren aan ‘hun’ Aibo. Bovendien gaven ze de robot een persoonlijkheid. Ze gebruikten hem ook om nieuwe sociale contacten te leggen met andere ouderen en bestaande contacten te onderhouden. Deze neveneffecten hadden de ontwikkelaars totaal niet verwacht.

We hebben gemerkt dat ouderen net als andere (leeftijds-) groepen niet in één vakje te plaatsten zijn. De marketeers die Gerontechnology (= technologie voor ouderen) aan de man brengen, verdelen de ouderen in een aantal subdoelgroepen (bvb early adapters,…). Net als bij jongere leeftijdsgroepen zullen er ouderen zijn die sneller een nieuwe technologie zullen uitproberen dan anderen en eventueel zelfs die anderen mee over de schreef zullen halen. Hierbij moeten we toch opmerken dat ouderen niet helemaal gelijk gesteld kunnen worden aan jongere doelgroepen. Ouderen hebben al een veel langer leven achter zich waarin ze altijd hebben kunnen overleven zonder die bepaalde technologie. Soms is het een soort trots die hen ervan weerhoudt om te werken met nieuwe technologieën. Men zou langs de andere kant ook kunnen stellen dat ouderen gewoon minder vatbaar zijn voor marketingcampagnes. Ze laten zich niet zo gemakkelijk aanpraten dat ze dit product echt ‘nodig’ hebben, aangezien ze weten dat ze tijdens hun hele leven ook geen nood aan dit product hebben gehad.

Hierdoor valt ook gemakkelijk te begrijpen waarom ouderen vaak nieuwe technologieën te duur vinden. Hoeveel geld men voor iets wilt geven hangt sterk samen met de waarde die men hieraan toekent. Aangezien de ouderen vaak geen nood voelen om een nieuwe technologie aan te schaffen, zal men hier dan ook niet zoveel geld voor willen betalen als de jongere generatie zou doen.

Facilitate

Eén woord in de centrale stelling mag echter niet worden vergeten: de term ‘facilitate’, in het Nederlands letterlijk vertaald als ‘vergemakkelijken’. Dit wordt vaak vergeten wanneer men verwacht dat oudere mensen met een bepaalde technologie zullen omgaan. Men moet zich afvragen of het gebruik van deze technologie hun leven wel zal vergemakkelijken. Wanneer men een oudere een computer geeft en hem verplicht om daarmee zijn inkopen te laten leveren, zodat hij niet meer helemaal naar de winkel hoeft te lopen, zal dit voor deze oudere niet altijd als een verbetering aangevoeld worden. Dit betekent voor hem bijvoorbeeld dat hij zijn huis niet meer uit kan om naar de winkel te gaan. Maar deze activiteit zorgt er net voor dat hij bekenden tegenkomt waarmee hij kan praten. Zo gaat deze technologie hem meer en meer vereenzamen, wat zal resulteren in een sterk verminderde levenskwaliteit. We moeten ons dus steeds afvragen of de technologie die we aan onze ouderen opdringen wel in hun voordeel is. Vele artikelen die speciaal bedoeld zijn voor ouderen, zijn niet voldoende voor deze doelgroep ontwikkeld. De kopers van deze artikelen zijn immers meestal de kinderen van bejaarden. De aankoop is wel goed bedoeld, maar de kinderen weten zelf niet altijd wat het beste voor hun ouders is. Dit brengt ons in een negatieve spiraal. De kinderen kopen wat ze denken dat goed is voor hun ouders en de verkopers verkopen wat de kinderen kopen. De kinderen ten slotte, zullen door de verkoopspraatjes van de verkopers geneigd zijn dingen voor hun ouders te kopen die ze anders niet zouden kopen.

Als we het hebben over vergemakkelijken zal ubiquity, zoals reeds eerder aangehaald, een grote rol spelen. Veel technologieën zouden puur gezien wel het leven van de ouderen kunnen vergemakkelijken maar dat gaat ten koste van een lange leerperiode, wat voor de ouderen vaak een opgave is waar ze het nut niet van inzien. Ubiquity zou dit laatste aspect echter wegnemen, aangezien ze in het ideale geval niets zouden moeten bijleren om met de technologie te kunnen omgaan. Hierdoor zou zelfs de moeilijkste technologie kunnen aangewend worden om het leven van ouderen te vergemakkelijken.

Ouderen

Het eerste woord in de stelling is ‘ouderen’. We hebben in onze blog de term ouderen vooral gebruikt om een groep mensen aan te duiden die zich in een late fase van hun leven bevinden: gepensioneerden of ouder. We maakten deze keuze omdat men in het dagelijkse leven reeds het idee krijgt dat deze doelgroep nieuwe technologieën schuwt of toch minstens een afwachtende houding hiertegenover inneemt. In principe hadden we hier ook alle mensen kunnen nemen die een bepaalde technologie nog niet kennen, doch dit had beduidend andere resultaten gegeven. Uit onderzoek is bijvoorbeeld gebleken dat: “hoewel ouderen nog steeds kunnen bijleren, ze in veel mindere mate (of zelfs niet) hun opgedane kennis kunnen aanpassen aan een probleem uit een andere context, waar deze aangepaste kennis van nut zou kunnen zijn[1]”. Dit vermogen blijkt te verminderen met de leeftijd. Hierdoor zullen de ouderen veel minder snel vergelijkbare technologieën leren, aangezien ze de linken tussen deze technologieën niet kunnen leggen. Ook zijn er nog andere factoren in het spel, zo zullen de nieuwere technologieën altijd verder afstaan van oudere technologieën dan van de jongere. Een bejaarde die met oudere technologie heeft leren werken zal verder afstaan van de nieuwe technologieën dan een dertiger die dezelfde nieuwe technologie zou moeten leren.

De term ‘ouderen’ is echter geen statisch begrip, onveranderlijk in de tijd en de ruimte. De ouderen van vandaag zijn niet de ouderen van morgen. Waar de ouderen van vandaag de dag nog moeite hebben met het omgaan met een computer, zullen de ouderen over dertig jaar het grootste deel van hun leven met computers gewerkt hebben en hiermee dus niet het minste probleem hebben (afgezien van misschien de nood aan een groter toetsenbord en grotere letters op het scherm). Dit is een zeer belangrijk punt uit de blog om te onthouden. Dit betekent immers dat huidige voorbeelden uit het dagelijkse leven of voorbeelden uit de geschiedenis weliswaar zeer interessant kunnen zijn. Maar tevens moet er altijd een onderscheid gemaakt worden tussen het deel dat enkel informatie over dat moment geeft en de elementen die algemeen toepasbaar zijn op ouderen van alle tijden.

Een andere veranderlijke binnen de groep ouderen is de cultuur waarin ze leven. Aangezien de cultuur een grote invloed heeft op de manier waarop mensen hun wereld beschouwen, kan men zich afvragen in welke mate cultuur een invloed heeft op de manier waarop ouderen aankijken tegen nieuwe technologie. In onze discussie hebben we besloten dat, hoewel de cultuur een grote invloed heeft op de mate waarin de ouderen technologie toelaten, de basisgevoelens over het algemeen zeer vergelijkbaar zijn.

Conclusie

Gebruiken ouderen graag nieuwe technologieën als dit hun leven kan vergemakkelijken? Zoals te verwachten was, is hier geen afdoend antwoord op te geven. Ouderen zijn over het algemeen zeker happig op het gebruik van nieuwe technologieën maar er zijn enkele factoren die dit afremmen. Ten eerste zal een antwoord nooit gelden voor alle ouderen, aangezien ouderen zoals alle mensen elk verschillend zijn met elk hun eigen persoonlijke kijk op technologie. Ten tweede moeten ze het nut van deze nieuwe technologie kunnen inzien. Zal deze technologie hun leven wel vergemakkelijken? Hierbij moet vermeld worden dat ouderen een zeer kieskeurige doelgroep zijn aangezien ze al veel levenswijsheid hebben vergaard en daardoor beter weten wat ze al dan niet nodig hebben. Soms zijn ze ook gewoon te trots. Ouderen zijn ook maar mensen die niet graag ouder worden. Zo kan technologie speciaal bedoeld voor ouderen, of mensen die niet meer goed te been zijn, te confronterend voor hen zijn. Het drukt hen met de neus op feiten die ze liever zouden omzeilen. Ten slotte moet er ook worden opgemerkt dat de ouderen, hoewel nog steeds in staat bij te leren, minder snel linken zullen leggen tussen reeds aangeleerde technologieën waardoor ze moeilijker met nieuwe technologieën zullen kunnen omgaan.

Om af te sluiten nog even dit: Kunnen wij onze ouderen nu helpen om met technologie om te gaan? Het antwoord hierop is volmondig: ja! Door als ingenieur technologie zo onzichtbaar mogelijk te ontwerpen, het gebruik volledig intuïtief te maken en de marketing op de noden van de ouderen af te stemmen maken we het voor onze oudere medemens al een stuk makkelijker om graag nieuwe technologiën te gebruiken.

Referenties

[1] “Age Differences in Skill Acquisition and Transfer in an Implicit Learning Paradigm”, C. Myers, M. Conner, Applied Cognitive Psychology, Sep/Oct92, Vol. 6 Issue 5, p429

[2] “The elderly are eager to use technology that will facilitate their lives “, enerexxo.wordpress.com, 2011

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s